ECOLOGISCH ORGANISEREN

Radicale inzichten uit de natuur die je organisatie laten floreren

​

Een omgevingsdienst is na een sprint van zeven maanden juridisch gefuseerd. Er is een nieuwe structuur, er zijn nieuwe managementlagen, er is een functiehuis, de medewerkers zijn geplaatst en er is een nieuwe huisstijl met nieuwe logo. Het bestuur van wethouders en gedeputerden zijn tevreden en toch zegt de directeur: “Joris, we zijn zo moe van het afgelopen jaar, terwijl de organisatie nog niet eens is begonnen met waar het echt om gaat: elkaar goed leren kennen.” Dit patroon zie je bij veel organisaties. In formele zin moet er zo veel, terwijl we aan het informele, de menselijke verbinding om het werk goed te doen nauwelijks toekomen. We acteren in onze organisaties alsof het bedrijfskundige machines zijn die je ontwerpt, controleert en optimaliseert. Het is hardnekkig en gebaseerd op de bedrijfskundige inzichten uit de vorige eeuw, met het streven naar efficiency, uniformering, opschalen en winstmaximalisatie. Zo haal je misschien wel je target (binnen 7 maanden gefuseerd), maar je verliest de verbinding met je mensen, onze veerkracht en ons werkplezier. En dat laatste breekt ons steeds meer op in oplopend ziekteverzuim, onthechting, burnout en een vlucht naar een ZZP bestaan. We moeten onze organisaties echt anders gaan organiseren.

​

Leren van de natuur

De natuur organiseert zich al miljarden jaren, zonder organogrammen en zonder KPI-dashboards. Na dertig jaar als organisatieadviseur onderzocht Joris Kok hoe Nederlandse ecosystemen werken: de Waddenzee, het blauwgrasland, de seizoenen, het koraalrif, brongebieden en het bos. Hij zoekt daarin geen mooie metaforen. Hij zoekt structuurprincipes: patronen van veerkracht, aanpassing en verbondenheid die je bewust en met oordeel kunt vertalen naar menselijke organisaties.

​

Zeven ecologische principes:

​

1. Ademhaling (Waddenzee): verandering is geen project, maar een natuurlijk ritme van eb en vloed.

2. Evenwicht (blauwgrasland): spanning en diversiteit zijn een motor, geen probleem dat je moet oplossen.

3. Seizoenen: groei, bloei, oogst én rust. Herstel is productief.

4. Zuivering (brongebieden): blijf verbonden met je oorsprong en je bestaansreden.

5. Symbiose (koraalrif): echte verwevenheid met partners in plaats van transacties.

6. Het bos (mycelium): kennis stroomt via het informele netwerk, niet via de hiërarchie.

7. Intelligentie: collectieve intelligentie ontstaat als de andere zes principes samenwerken.

Van inzicht naar beweging

Je kunt ecologisch organiseren niet als nieuw model of nieuwe structuur invoeren. Daarvoor hangen de principes te sterk met elkaar samen. Het boek helpt je juist een beweging op gang te brengen. Er zijn drie kleine bewegingen: zelfonderzoek, dialoog en experiment. Ze worden ondersteund door de PVDC-cyclus: Probeer, Verken, Dans, Cultiveer. Medewerkers, teams, leidinggevenden en bestuurders krijgen elk concrete vragen en eerste stappen. Je begint waar de energie het sterkst is. Je gooit de eerste steen in het water en de rimpeling van ecologisch organiseren vindt haar eigen weg.

Voor wie?

Voor bestuurders, directeuren en managers die hun organisatie willen leren zien als een levend ecosysteem waarin samenhang, veerkracht en ontwikkeling centraal staan. Het boek is geïllustreerd met beelden van gerenommeerde Nederlandse natuurfotografen.

Stop met bouwen aan de machine. Begin met het cultiveren van je levende organisatie.

​