Data maakt geen verbinding

"Het grote gevaar van data verzamelen is dat je de menselijke maat vergeet.”

Dat zegt Jeroen Otter, coach van de coaches bij NOC*NSF, in een artikel van NOS Sport over onderzoek naar de cultuur bij wielerploeg Picnic-PostNL. Zijn woorden raken iets wat ik in dertig jaar als adviseur vaker heb gezien. Het begint met het geloof in KPI's en dashboards: volgen, oordelen en vervolgens sturen en besluiten op basis van data. Het houdt ons immers op koers is de gedachte, maar langzaam raken de mens en de omstandigheden uit zicht. Verbinding en vertrouwen kalven af. Dat gaat sluipend, zoals in het blauwgrasland. Krijgt het te veel voedingsstoffen, dan nemen een paar dominante soorten het over en verdwijnt de diversiteit en de veerkracht. In teams zie je hetzelfde patroon:

- steeds dezelfde stemmen, meer conformiteit;

- tegenspraak en meedenken verdwijnen;

- de angst om fouten te maken groeit;

- mensen worden onzeker;

- patronen blijven onbesproken;

- er wordt niet meer geleerd;

- de informele verbinders trekken zich terug.

Wie dit wil keren, moet het eerst kunnen zien. Het antwoord is niet meer ‘command and control’ als de KPI's niet worden gehaald of de resultaten uitblijven. Wel gas terugnemen, ruimte maken, het open gesprek voeren, ook over jouw eigen leiderschap. Dat vraagt om leiders die zichzelf en hun valkuilen onder druk kennen. Het gaat niet om goede intenties, maar om jouw uitwerking op het geheel.

Jeroen Otter zegt het treffend: “De sporter moet het doen, daar draait het om, met behulp van de trainer.” En: “Dat vertrouwen is per definitie de basis van alles.” Dat vertrouwen bouw je niet met KPI's en een dashboard.

In Ecologisch organiseren beschrijf ik hoe je degradatie vroeg herkent en hoe je het tij kan keren. De briljante foto is van Jeroen Stel.